“VÔ THƯỜNG”

HỌC MÓT. (Là hình thức tự học lại những gì còn sót đã qua mà trong thời gian đi dạy không đủ duyên học kỹ, gọi là học mót). Những mẫu chuyện đời thường được trải nghiệm, rút ra những bài học gì, nhằm hiểu rốt ráo nó để hoàn thiện mình hơn trong những ngày thừa còn lại.

Trà Đông ngày: 27/02/2025

…⸸○◊☼ꝏꝎꝎꝏ☼◊○⸸…

Chủ đề:

“VÔ THƯỜNG”

Nếu nói thấu suốt được sáu chữ: “NHÂN DUYÊN – VÔ THƯỜNG – VÔ NGÃ” là hết Đạo Phật, cũng không sai!

Vì sao? – Vì một khi đã có “Nhân” thì đương nhiên là có “Quả” rồi, đâu cần phải học hết cả Luật Nhân Quả bao la chi cho mệt. Tuy nhiên, nếu muốn có sở học, thì học cả Luật Nhân Quả bao la ấy cũng đâu có thừa! – Và nếu có công học hết Luật Nhân Quả, tự nhiên thấy Lý Duyên Khởi không thể không có mặt để “Nhân” đi đến “Quả”, với điệp điệp, trùng trùng mối Duyên Khởi đan xen nhau. Mà, Tóm lượt hết Lý Duyên Khởi thì chỉ một từ “Duyên” thôi là đủ. Nếu muốn học để thành Giảng Sư, Học giả… thì nên học hết, rồi tầm chương, trích cú….để hành nghề. Còn chỉ muốn là một hành giả (là người thực hành, áp dụng ngay cả cho người phàm phu) thì chỉ cần nắm cái cốt tuỷ thôi, tạm gọi là hệ thống lại cái bao la nếu chưa đủ niềm tin, mà việc HỌC MÓT là một cách hệ thống hiệu quả nhất. Bài trước, trong chương trình Học Mót đã nói tới “NHÂN+DUYÊN” rồi, bài này, chủ đề này, đề cập tới 2 chữ:

“VÔ THƯỜNG”

Trong chủ nghĩa duy vật cũng đã chỉ ra được Vô Thường rồi, rất tiếc là nó chỉ ở mức độ phôi thai thôi. Chủ nghĩa Duy vật tầm thường (từ trước, đến kề cuối thế kỷ XVIII). Xem vạn vật trong thiên nhiên chỉ là những vật chất với tính cơ giới như dung tích, độ bền, đàn hồi….v.v… Xem mọi sinh vật cũng chỉ là sự kết hợp cơ giới từ những thuộc tính cơ bản đó. Xem tư tưởng là do não bộ bài tiết ra, xem tâm thức như một sản phẩm phụ, từ những thuộc tính cơ giới đó dưới sự vận hành của Lý, Hoá, Sinh học…..Chính vì thế, nhu cầu sinh vật (người) cũng được xem là tiêu chuẩn hạnh phúc, là đáp ứng nhu cầu ăn, ở, mặt, ngủ, ị,…. Vậy, với cái nhìn dung tục như thế thì trách gì đến việc đối xử thô bạo, nghèo nàn với thiên nhiên, vạn vật và với đồng, dị loại. Và con người như thế cũng chẳng khác một con thú hoang thâm hiểm nhất!

Thế còn chủ nghĩa duy vật biện chứng sau này (từ cuối thế kỷ XVIII) thì sao? Thật đáng mừng thay cho giai đoạn này, chủ nghĩa duy vật biện chứng cũng bắt đầu hình thành và khởi sắc về nhân sinh và vũ trụ. Một số nhà duy vật biện chứng phương tây ra đời. Vật lý học hiện đại và các ngành khoa học hiện đại khác cũng đã xuất hiện…từ đó. Mở ra một cái nhìn thông thoáng hơn về nhân sinh và vũ trụ. Chẳng hạn như: Học thuyết Behaviorisme của Watson, học thuyết hữu cơ xã hội của Spencer, Worms…v.v… Ấn tượng nhất là nhà triết học Diderot đã nhận ra rằng con người và vũ trụ là một thể thống nhất vô cùng phức tạp và sống động. Ông từng nói:

“ Mọi sự vật đều thay đổi, đi qua, chỉ có cái toàn thể là ở lại, thế giới khởi đầu và kết thúc không ngừng. Trong từng giây phút, là điểm khởi đầu cũng là điểm kết thúc. Trong đại dương vật chất bao la này, không có một phân tử nào giống một phân tử nào, không có phân tử nào không biến dạng, dù là trong khoảnh khắc.”. Đó là chủ nghĩa duy vật biện chứng sơ khai vào cuối thế kỷ 18 còn nhận ra được như vậy huống hồ là sau đó, từ thế kỷ 19, đến nay, thì chủ nghĩa duy vật biện chứng được kế thừa và phát triển bởi Friedrich Engels(Ănghen) + Karl Marx (Các-mác); là tổ phụ của chủ nghĩa cộng sản khoa học; thì thử hỏi nó đã tiến bộ đến mức nào theo thời gian!?. Đó chính là bóng dáng của VÔ THƯỜNG, một khái niệm, một phạm trù không hề cần phát triển hay cải tiến vì nó vốn là chân lý, có tên là Lý Vô Thường mà Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã xác quyết cách thời kỳ ban sơ của chủ nghĩa duy vật biện chứng gần 24 thế kỷ trước đó, (thế kỷ thứ 6 trước công nguyên). Thật phúc thay cho nhân loại có được những vĩ nhân kiệt tác của lớp tiền bối như thế! Rất tiếc cho đến nay (thế kỷ 21). Vẫn còn một số dị nhân, một số quốc gia, vùng miền kỳ quặc, dị tật, quái thai…nên chưa thể thấu triệt được ý nghĩa 2 chữ VÔ THƯỜNG. Không hiểu được Vô Thường thì còn lâu mới chạm đến được với Luật Nhân Quả. Mà khi thấu triệt được cả Lý Vô Thường và Luật Nhân Quả thì mới đủ tư cách đọc thủng hai từ “NHÂN-DUYÊN”.

Hậu quả tai hại của việc mù mờ về Vô Thường nên không chấp nhận câu nói của Diderot được đề cập ở trên. Vì thế, tự làm khôn xây dựng và hình thành quan niệm là con người và vạn vật vũ trụ có bản thể riêng, tách rời nhau. Con người khác con vật, khác cỏ cây, sông núi, khác gió mưa, tư tưởng, quan niệm…chẳng liên quan gì nhau. Nên; càng ra sức mang vật chất để định hướng, tinh thần, tư tưởng, ý thức… càng ra sức nghiên cứu để chinh phục thiên nhiên, vũ trụ, chừng nào; thì tai hại chừng ấy. Thất vọng ê chề, thê lương đau khổ, triền miên thôi…

Với một người bình thường; (phàm phu tục tử như người viết đây); có cần phải học mấy món này không? – Chẳng cần thiết!- nếu chấp nhận giá trị sống chỉ dừng lại ở phần Con, còn nếu muốn đạt được cả phần Người thì cực kỳ cần thiết phải học, phải biết. Vì sao ư? – Vì đó là nền tảng vững chắc để xây dựng nên một nhân sinh quan hoàn hảo. (Những phạm trù nhỏ lẻ như Đạo đức, Chân-Thiện-Mỹ, tốt xấu, dở hay, thiện ác, chánh tà….v.v….), mới đủ tư cách suy nghĩ, nghiên cứu, nói, viết …về cái tạm gọi là Công Dân Tốt. Nếu bạn đọc là người đang ăn lương với chức danh là nhà giáo “Thầy Giáo”, một bậc thầy đang dạy bộ môn Giáo Dục Công Dân, hay một chuyên gia nghiên cứu, viết giáo trình, nội dung sách “Giáo Dục Hướng Nghiệp” cho một nền giáo dục, thì càng cần phải rà soát lại, cần phải học lại (HỌC MÓT) lại các phạm trù này. Tức bốn chữ: “NHÂN DUYÊN – VÔ THƯỜNG” này ở trên.

Nếu dám chịu kham nhẫn để HỌC MÓT lại với tinh thần cầu tiến bốn chữ “Nhân duyên – Vô thường” trên một cách rốt ráo, không chừng cũng nhận ra được 2 từ Vô ngã kế sau chúng mà không cần phải mất công nghiên cứu nữa. Riêng với Đạo Phật, nếu thấu triệt hết ý nghĩa sáu chữ trên “Nhân duyên-Vô thường-Vô ngã”, thì cũng chẳng còn gì để nói thêm nữa. Lúc đó, tự nhiên nó lòi ra các khái niệm liên đới với nó như “Luân hồi, Nghiệp báo….”…v.v… mà một thời mình từng hồ đồ gán cho những ai đang lần mò học với hai từ chua chát là “MÊ TÍN”! – Được như thế, không hạnh phúc mới lạ!

Nếu một người học với tâm cầu tiến chân thành, chỉ cần biết đọc chữ thôi, trình độ mức tiểu học trường làng,… mà đọc thủng được lời phát biểu của Diderot đã nêu ở trên, cũng có cơ hội để thay đổi nhân sinh quan, chuyển đổi thái độ, hành động, lối nghĩ, tư duy… để vươn tới sáu chữ “Nhân duyên – Vô Thường – Vô ngã” của chân lý rồi, đâu cần phải bằng cấp, học vị, học hàm cao xa như giáo sư, tiến sĩ hay một chuyên gia tâm lý….gì! Vì lúc đó, đã hiểu được: “… con người và vũ trụ là một thể thống nhất vô cùng phức tạp và sống động -Diderot.” Nghĩa là chúng có mối quan hệ chằng chịt, phức tạp và vô cùng sinh động với nhau; nghĩa là nó vô thường, nó luôn biến dạng, nó đâu có tự tánh, đâu có bản ngã….v.v…nên vạn vật là một, một là vạn vật. Nên, mấy mươi ngàn giới cũng là 250 giới, mà 250 giới cũng là 03 giới (Tham Sân Si), mà cũng là 01 giới thôi (Si). Hỏi chi cho nó lòi ra trình độ nhận thức cấp vỡ lòng (Preschool), gần lên tiểu học trường làng. Đâu còn hoang tưởng câu: “Tam nhơn đồng hành tất hữu ngã sư” là trong cuốn “Tam Tự Kinh của Khổng Tử”. Đúng là oan cho một bậc Vạn Thế Sư. Thật đáng thương xót! Như thế thì biết bao giờ mới hiểu nổi câu trả lời: “ Chiếc lá rơi từ Vô minh”, vì câu trả lời này là lời của bậc Thiên Nhân Sư đấy. Đúng là Tiến sĩ Achan/ Achar! ./.

Trên đây là chủ đề “VÔ THƯỜNG” của lộ trình Học Mót, nếu bạn đọc chưa thấy thoả mãn được mặt mày của Vô Thường thì có thể đọc thêm:

1. Thập Nhị Nhân Duyên.

2. Tứ Diệu Đế.

Và sẽ được tóm lược từ một lần học mót kế bài tới.

Mong ước một đời sống an lạc thân tâm sớm đến với toàn thể độcc giả đủ duyên gặp!

…⸸○◊☼ꝏꝎꝎꝏ☼◊○⸸…