TƯỚNG ĂN

HỌC MÓT. (Là hình thức tự học lại những gì còn sót đã qua mà trong thời gian đi dạy không đủ duyên học kỹ, gọi là học mót). Những mẫu chuyện đời thường được trải nghiệm, rút ra những bài học gì, nhằm hiểu rốt ráo nó để hoàn thiện mình hơn trong những ngày thừa còn lại.

TƯỚNG ĂN.

Thông thường thì đi, đứng, nằm, ngồi, ngủ, nghỉ….mới hiển tướng. Hiếm khi thấy ai hay sách vở nào nói tới tướng “Ăn”. Tuy nhiên, nó lại là một hoạt động có hình tướng hiển lộ rõ nét nhất về nhân cách sống của mỗi người, mỗi gia đình, mỗi nhóm tư tưởng, tôn giáo….. Nói chung nó thể hiện rất rõ về phong cách và lối sống của một người đang sống, là đẳng cấp Cao Quý hay Hạ Tiện. Nên, thông qua Tướng Ăn, giúp chúng ta không chỉ biết cách tôi rèn bản thân mà còn nhận ra những người đáng để giao du, kết giao trong một xã hội nhằm cùng tiến bộ và văn minh hơn.

Lại nhớ câu: “Học ăn, học nói, học gói, học mở” từ xa xưa của cổ nhân, chắc chắn là từ một người KHÔNG BIẾT CHỮ. Mới thấy ông bà ta xưa, đẳng cấp biết bao, khi xếp cái cần học đầu tiên là “Ăn”, vào dãy phát triển hình thành nhân cách cho con cái họ. Thật đáng khâm phục làm sao!

Mỗi ngày ta thường thấy bữa ăn dù là gia đình, hay tại tiệc đám, liên hoan công sở….. thường xảy ra với 2 nhóm sắc thái người ăn, không khí mâm ăn như sau:

1. Mời mọc, vui vẻ, xôn xao (+Uống),… ồn ào với lời nhận xét, khen chê, dở ngon, mặn lạt… thậm chí cải lộn.

2. Câm tịt, tĩnh lặng đến lạnh lùng. Thậm chí không có một âm thanh cho đến khi ăn xong.

· Đối với nhóm tướng ăn số 1. ở trên, thì quá thường thấy, nên bỏ qua, miễn bàn vì quá quen thuộc.

· Đối với nhóm tướng ăn số 2. ở trên, thỉnh thoảng gặp, ở những người ăn có niềm tin tôn giáo. (Tạm gọi là nhóm có đạo).

Có tôn giáo thì họ đọc lời nguyện (Kinh Vào Bữa Ăn) rất rõ, to để mình nghe được. Nhưng, có tôn giáo họ đọc lời nguyện(Cúng) thầm râm râm, chẳng nghe được gì. Có tôn giáo thì có cả cử chỉ lẫn hành động để hiển lộ tướng ăn. Có tôn giáo họ đọc rõ, to nhưng mình chẳng nghe được gì, nghe như nghe trong trạng thái đang ngáp vậy. Nhưng cũng có tôn giáo câm tịt, chỉ thấy ngu ngu, ngơ ngơ trước khi ăn, chẳng biết họ đang ngu ngơ những gì! Chỉ biết có một điểm chung là trước khi ăn, họ đều đồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu, phát lời nguyện trước khi ăn, nghĩa là họ ăn bằng cái tâm mang ơn thay vì ăn với cái tâm hưởng thụ. Nên, khi đã thực ăn, không khí trong mâm ăn rất tĩnh lặng và trang nghiêm.

Một vài tôn giáo đơn cử để tham khảo bên dưới nhằm tìm hiểu cái tướng ăn trang nghiêm đó như bên dưới:

Người có niềm tin tôn giáo Cao Đài:

KINH VÀO ĂN CƠM

KINH VĂN:

Giữa vạn vật con người một giống,

Phải uống ăn nuôi sống thây phàm.

Từ Bi ngũ cốc đã ban,

Dưỡng nuôi con trẻ châu toàn mảnh thân.

Công Thần Nông hóa dân buổi trước,

Dạy khôn ngoan học chước canh điền.

Nhớ ơn bảo mạng Huyền Thiên,

Con mong mượn xác đoạt quyền vĩnh sanh.

(Nói chung: Họ chấp tay (Nắm bàn tay lại); và đọc kinh văn trước bàn ăn để bày tỏ thái độ ăn với lòng biết ơn )

Người có niềm tin tôn giáo Công Giáo

+ Kinh Trước Bữa Ăn:

“Lạy Chúa con, chúng con chúc tụng, tạ ơn Chúa là Ðấng Nhân lành giàu lòng xót thương. Xin Chúa chúc lành cho chúng con và cho của ăn chúng con sắp dùng, do lòng rộng rãi Chúa ban, nhờ công nghiệp Chúa Giêsu Kitô, Chúa chúng con. Amen.”

(các kinh theo sách Mục Lục nên có sử dụng những từ cổ ít dùng – Nói chung, cũng ăn với cái tâm tạ ơn Chúa, đọc kinh xong, có làm dấu ở cuối câu tán thán và tạ ơn đấng toàn năng - Chúa)

Người có niềm tin tôn giáo Hồi Giáo:

Lời cầu nguyện trước bữa ăn:

“Bismillahi wa ‘ala baraka-tillah”.

Có nghĩa là: “Nhân danh thánh Allah, chúng ta xin Allah ban phúc cho bữa cơm này”.

Lời cầu nguyện sau bữa ăn:

“Alham do lillah hilla-thee At Amana wa saquana waja ‘alana minal Muslimeen”.

Có nghĩa là: “Tạ ơn thánh Allah đã cho chúng con ăn và cho chúng con trở thành những người có đức tin.”

Người có niềm tin tôn giáo là Phật Giáo

Đại chúng nghe tiếng chuông xin nhiếp tâm thực tập năm quán:

1. Thức ăn này là tặng phẩm của đất, trời, của muôn loài và công phu lao tác.

2. Xin nguyện ăn trong chánh niệm và với lòng biết ơn để xứng đáng thọ nhận thức ăn này.

3. Khi ăn, xin nhớ nhận diện và chuyển hóa những tâm hành xấu, nhất là tật ăn uống không có chừng mực.

4. Xin nguyện ăn như thế nào để giảm thiểu khổ đau của muôn loài, bảo hộ được trái đất và chấm dứt những nguyên nhân gây biến đổi khí hậu bất thường.

5. Vì muốn xây dựng tăng thân, nuôi dưỡng tình huynh đệ và chí nguyện độ đời nên chúng con xin thọ nhận thức ăn này.

(*) NST là chữ viết tắt của "Non-StopThinking": suy nghĩ liên miên không ngừng

Thi kệ dùng trong các bữa cơm

Nhìn bát không

Tay nâng chiếc bát không

Tôi biết rằng trưa nay

Tôi có đủ may mắn

Để có bát cơm đầy.

(Chữ bát có thể được thay bằng chữ đĩa, hoặc chén, hoặc tô tùy theo trường hợp. Chữ trưa có thể được thay bằng chữ chiều.

Bài thi kệ này giúp ta quán chiếu về thực trạng thiếu ăn trên thế giới và trên quê hương.)

Nâng bát đầy

Tay nâng bát cơm đầy

Tôi thấy rõ vạn vật

Đang dang tay góp mặt

Để cùng nuôi dưỡng tôi.

(Bài thi kệ này giúp ta quán chiếu về nguyên lý duyên sinh qua hình ảnh thực phẩm và giúp ta thấy được sự sống của ta tùy thuộc vào sự sống của mọi loài.)

Ngồi xuống

Ngồi đây ngồi cội Bồ Đề

Vững thân chánh niệm

Không hề lãng xao.

(Bài thi kệ này cũng như một lời tự hứa là sẽ giữ được chánh niệm trong suốt bữa ăn.)

Quán tưởng

Vạn vật tranh sống

Trên trái đất này

Nguyện cho tất cả

Có bát cơm đầy.

(Bài thi kệ này giúp ta nuôi dưỡng lòng từ bi đối với những kẻ thiếu may mắn.)

Nâng bát cơm lên

Ai ơi nâng bát cơm đầy

Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần.

(Bài thi kệ này giúp ta thấy được công trình của người nông dân và hàng chục ngàn trẻ em vì thiếu ăn mà chết mỗi ngày.)

Ăn bốn muỗng đầu

Muỗng thứ nhất, nguyện hiến tặng niềm vui.

Muỗng thứ hai, nguyện làm vơi nỗi khổ.

Muỗng thứ ba, nguyện giữ lòng hoan hỷ.

Muỗng thứ tư, nguyện học hạnh đối xử bình đẳng, không kỳ thị và loại trừ.

(Bài thi kệ này, được kéo dài trong thời gian bốn miếng ăn đầu của bữa ăn, giúp ta ôn lại tứ vô lượng tâm (từ, bi, hỷ, xả) tức là bốn hạnh lớn của Bụt và Bồ Tát, hoặc bốn cảnh an trú đẹp đẽ nhất. Chữ muỗng có thể thay thế bằng chữ đũa hoặc thìa hoặc miếng.)

Ăn cơm

Ăn cơm nơi tích môn

Nuôi sống cả tổ tiên

Mở đường cho con cháu

Cùng tìm hướng đi lên.

Ăn cơm

Ăn cơm nơi tích môn

Nhai đều như nhịp thở

Nhiệm mầu ta nuôi nhau

Từ bi nguyền cứu độ.

Nhìn bát cơm đã sạch thức ăn

Bát cơm đã vơi

Bụng đã no rồi

Bốn ơn xin nhớ

Nguyện sẽ đền bồi.

(Chữ bát có thể đổi thành chữ đĩa. Bài thi kệ này nhắc ta bốn ơn lớn: ơn cha mẹ, ơn sư trưởng, ơn bằng hữu và ơn mọi loài động vật, thực vật và khoáng chất.)

Người có niềm tin và đang hành trì Đạo Phật

Kiểu dáng Tướng Ăn quán niệm đơn giản nhất, mà câm tịt nhất, chẳng manh nha gì để phát hiện, chỉ phát hiện được cái ngu ngu, ngơ ngơ trước, trong, và sau khi ăn xong thôi. Vẫn tạm gọi là một kiểu Tướng ăn.

Mục đích tối hậu vẫn là ăn với cái tâm mang ơn, với dòng tâm phát nguyện sửa mình để hoàn thiện bản thân.

Tuỳ mỗi người, mỗi hoàn cảnh, mỗi hạnh nguyện….khác nhau. Có thể chọn cho mình một kiểu tướng ăn phù hợp nhất.

.....(Thường gặp khi ngồi vào, họ đi vào trạng thái ngu ngơ…xuyên suốt đến lúc ăn xong, trong đầu họ có những lời như bên dưới):

1. Miếng ăn này, ơn đất trời và công người lao tạo

2. Miếng ăn này, bao sinh linh đoản mạng cùng theo.

3. Xin chư vị thứ tha và cùng con phát bồ đề tâm qua Tam Tự Quy Y:

-, -Tự quy y Phật, đương nguyện chúng sanh, thể giải đạo cả, phát lòng vô thượng.

-Tự quy y Pháp, đương nguyện chúng sanh, thấu rõ kinh tạng, trí huệ như hải.

-Tự quy y Tăng, đương nguyện chúng sanh, thống lý đại chúng, hết thảy vô ngại.

Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

( Với ba dòng tâm quán tưởng như trên, có lúc, có người, ta phát hiện là lần lược thấy họ ăn với 3 miếng cơm lạt đầu tiên, trước khi họ ăn có thức ăn đi cùng.)

Trên đây là một vài kiểu Tướng ăn đơn cử để thấy được mỗi người, cần học hỏi, cần thực hành, để hình thành cho bản thân mình một kiểu Tướng Ăn lợi lạc cho bản thân, cho cộng đồng, cho dân tộc….để khỏi phụ lòng răn dạy của cha ông ta, một thời chưa tiến bộ nhưng rất văn minh ấy!. ./.

(Cám ơn độc giả đã đọc đến dòng cuối cùng này, trong loạt bài của chương trình Học Mót – (Trích bài viết từ th.gian bên dưới )

Trà đông, ngày 20/11/1999.